مشاوره رایگان تحصیلی
منو

شفق قطبی چیست؟

+ 162
رأی شما
- 379

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 162
رأی شما
- 379



www.HUPAA.com
مشاوره رایگان تحصیلی
ویدیو کلیپ علمی
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● مجله علمی
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
مشاوره رایگان تحصیلی
بیگ بنگ
آخرین گفتگوها در انجمن
گردش زمین به دور خورشید (19 پاسخ)
تغییر دمای مواد (1 پاسخ)
تابش لیزر به سطح کره ماه (1 پاسخ)
کتاب های فیزیک دبیرستان دهه هفتاد (2 پاسخ)
جنس زمان از چیست؟ اصلا زمان چیست؟ (213 پاسخ)
درخواست مشاوره از دوستانی که فیزیک خوندن (42 پاسخ)
پیشنهاد خرید کتاب از نمایشگاه کتاب سال 96 (1 پاسخ)
مواد عايق امواج مغناطيسي (11 پاسخ)
چرخش زمین (16 پاسخ)
برگزاري اولين كارگاه كاربرد پرتوها در صنعت دانشگاه شاهرود (0 پاسخ)
تعدادی از کاربردهای فناوری های هسته ای (0 پاسخ)
پیش نیاز mcnp و مونت کارلو (1 پاسخ)
هواپیما در میدان مغناطیسی (2 پاسخ)
تولید مایعی که قانون نیوتن را نقض می‌کند! (8 پاسخ)
فرایند هم فشار بر عکس فرایند هم دما است؟! (12 پاسخ)
جسم دوار (22 پاسخ)
اندازه گیری جرم و بار الکترون بدون نسبیت؟ (2 پاسخ)
جاذبه زمین (6 پاسخ)
برخورد كشسان (55 پاسخ)
کیهان و کائنات؛ فیزیک یا ریاضی؟ (10 پاسخ)
ضرایب کولبش گوردن (1 پاسخ)
ترمودینامیک-فرایند هم حجم (2 پاسخ)
آیا مغزهای بزرگ باهوش ترند؟ (1 پاسخ)
کشف شگفت‌انگیز نحوه حفظ خاطره در مغز (0 پاسخ)
ایستگاه تفکر (130 پاسخ)
فوق لیسانس فیزیک با لیسانس غیرفیزیک میشناسین؟ (0 پاسخ)
سوال در مورد نمودار چرخه گاز کامل (1 پاسخ)
ساخت سرعت سنج حقيقي (22 پاسخ)
تلسکوپ تک عدسی با روزنه (0 پاسخ)
منظور از جذر همون رادیکاله؟ (2 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (511 پاسخ)
درخواست course ها و کتاب های اموزشی راجع به لیزر و فوتونیک (1 پاسخ)
شبیه سازی در نرم افزار zemax (1 پاسخ)
لطفا کارکرد این مدار رو بگید (1 پاسخ)
کتاب اصولی و کامل نسبیت عام و هندسه ریمانی (3 پاسخ)
کشف پنج ذره تازه تشکیل دهنده اتم در سرن (0 پاسخ)
عکسی دروغین؟! (12 پاسخ)
قانون سوم نیوتن (34 پاسخ)
در لحظه ی تحویل سال، چه اتفاق نجومی رخ می دهد؟ (1 پاسخ)
حرکت بردار شار مغناطیسی در هسته فرومغناطیس (1 پاسخ)
اصل عدم قطعیت هایزنبرگ (28 پاسخ)
نقطه ی بحرانی (7 پاسخ)
PI-DAY (28 پاسخ)
فرمول اصطکاک در هوا، مثلا اصطکاک میان بدنه هواپیما و هوا (2 پاسخ)
وقایع نجومی سال 96 (2 پاسخ)
درهم تنیدگی ساعت های کوانتومی از طریق گرانش (0 پاسخ)
ليزر (9 پاسخ)
پارادوکس تئوری اطلاعات با ژنتیک (12 پاسخ)
آيا سفر به ماه بزرگترین دروغ تاریخ است ؟ (242 پاسخ)
سرعت تله پورت (12 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (970 پاسخ)
مقادیر "مجاز" انرژی یعنی چی؟ (4 پاسخ)
معما های سخت (297 پاسخ)
شبیه ساز زیمکس (0 پاسخ)
معرفی کتابی در رابطه با تانسورها (4 پاسخ)
همگنی و همسانگردی فضا (9 پاسخ)
جـنـگنـده ها و اســلحــه های بــرتــر (104 پاسخ)
کهکشان ها در کجای جهان قرار دارن ؟ (8 پاسخ)
مزیت مکانیکی (0 پاسخ)
سازمان بهداشت جهانی فهرست ۱۲ باکتری خطرناک را منتشر کرد (2 پاسخ)
مقالات فیزیک
خاصیت شگفت‌انگیزی در چاپگرهای چهاربعدی
رانش دیواره‌ی بزرگ مرجانی در ۳۰۰.۰۰۰ سال پیش
تاثیر اختلال خواب بر سلول‌های مغز کودکان
آینده‌ی ذخیره‌سازی اطلاعات در DNA
شبیه‌سازی جدید از ساختار مغناطیسی طوفان‌های خورشیدی
یک مولکول جانوری، راهی برای کارایی بهتر باتری‌ها می‌شود
ویروس‌هایی به قدمت ۵۰۰ میلیون سال
محققان تنوع ژنتیکی مؤثر در قد انسان را کشف کردند
کشف تخم کروکودیل‌هایی ۱۵۲ میلیون ساله
بزرگترین فوران آتش‌فشانی در تاریخ بشر
رابطه‌ی سلفی گرفتن با بهداشت محیط
تصویربرداری از سایه‌ی سیاه‌چاله
چند میلیون دلار، هزینه‌ی تماس نگرفتن با دانشمندان
کشف مومیایی گمشده‌ی مصر باستان، در کنار رود نیل
تاجی از خار در مغز موش
امواج بزرگ و سرکش پدیده‌هایی روزمره
اسپیس ایکس دو گردشگر را به ماه می‌فرستد
جهش‌های DNA ماموت‌های پشمالو قبل از انقراض
اثرات بلند مدت آسیب مغزی شدید
خطر کمتر شیوع بیماری‌های خطرناک با زندگی در ارتفاعات بالاتر
ارتباط خواب فضانوردان و کارمندان روی زمین
در جهان کوانتومی ماهیت مفهومی مبهم است
دشواری رفتاری برای ورزش‌کردن افراد چاق
ارتباط کم‌خوابی و هوشیاری
چرا مردم زبان خود را تغییر می‌دهند؟
دست‌یابی به اساس تکامل
رفتار بسیار جالب بک نوع مورچه
نخستین شواهد از ادغام کهکشان‌های کوتوله
نسل جوان، پیام‌آوران تغییر ابدی
همکاری لوکسِ مرسدس بنز و دایمر
ادامه ...
اخبار فیزیک
یافته های تازه دانشمندان ممکن است سفر در زمان را غیرممکن کند!
نگاهی به دوردست‌های کیهان به کمک یک خوشه کهکشانی غول‌پیکر
سنجش ذرات در کیهان اولیه
پیش‌بینی جرم ذره «هیگز» توسط سیمپسون‌های کارتونی 14 سال قبل از سرن!
فریب فوق‌العاده نور توسط محقق ایرانی
طراحی پای مصنوعی دارای سیستم بینایی توسط دانشمندان ایرانی
حل یک مساله سی‌ساله فیزیک شبیه‌سازی مواد ابررسانا با اتم‌های فوق سرد با همکاری فیزیکدان ایرانی
مخترع لیزر چارلز تاونز در 99 سالگی درگذشت
حل معماهای فیزیک در آزمایشگاه‌های ارزان بجای شتاب‌دهنده‌! مشاهده حالت بوزون هیگزی در ابررسانا برای نخستین بار
سه ایرانی در میان 100 نفر کاندیدای نهایی سفر بی بازگشت به مریخ
آمادگی برخورددهنده بزرگ هادرونی برای کشف یک ذره جدید
مشاهده پیوند شیمیایی اتم‌ها و تشکیل مولکول برای نخستین‌بار
کشف عجایب حبابی با سی‌تی اسکن درون یک ابرنواختر
لوح انجمن جهانی نفرولوژی به «پدر علم نفرولوژی ایران» اعطا می‌شود
چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟
ادامه ...
مطالب پربیننده
گوشت قرمز و مرغ، عامل دیابت (0+)
خویشاوندی ساکنان شرق آسیا و انسان‌های عصر سنگی (0+)
راز برنج؛ کدام برنج مغذی‌تر است؟ (0+)
ساخت دقیق‌ترین نقشه‌ی توزیع ماده‌ی تاریک در جهان (0+)
سیستم‌های تشخیص چهره، بالا رفتن سن را تشخیص می‌دهند؟ (0+)
تاثیر ویتامین ب در بهبود علائم اسکیزوفرنی (0+)
جادوی کامپیوتر DNA (0+)
صفحه‌ی شطرنج عجیبی که از فضا قابل مشاهده است! (0+)
کشف بانوی ایرانی؛ ارتباط بیماری پارکینسون با باکتری روده (0+)
ظاهر و بوی خوب، معیارهای مهم برای انتخاب جفت در حشرات! (0+)
هابل کهکشان جالب توجهی را به نمایش گذاشت (0+)
تحریک مغز، نیشتری برای بهبود حافظه (0+)
منظره‌ای جدید رو به کیهان با تلسکوپ فضایی جیمز وِب (0+)
روشی جدید برای کاهش خطر مرگ در بیماران سرطانی (0+)
گونه‌هایی جدید! قورباغه‌ی کوچک و پشه‌ی قارچی! (0+)
ادامه ...