مشاوره رایگان تحصیلی
منو

آیا علم می تواند به پرسش های فلسفی پاسخ دهد؟

+ 46
رأی شما
- 13

طبیعت از دیدگاه اجداد انسانی ما دو چهره کاملاْ متفاوت داشت. هم حاصلخیزی و باران؛ هم طوفان و طغیان رودخانه ها یا صاعقه و خشکسالی و فوران خاکستر آتشفشان ها. آنها جهان را به عنوان عرصه مناقشات ارواح و خدایان یا واجد یک روح انسانی تصور می کردند که گاهی مهربان و شفیق و گاهی خشمگین و عصبانی می شد.


اجداد انسانی ما با این تخیل می توانستند رفتار متناقض طبیعت را از دیدگاه خود توجیه کنند. این تلاش برای تفسیر جهان را شاید بتوان جد پدری علم امروزی نامید. دستکم از این منظر که به هر حال؛ بشر طبیعت و تحولات جهان را مشاهده می کرد و سپس در جستجوی یافتن ربط میان رویدادها برمی آمد. اگر چه که همهء کار علم ؛ تفسیر نیست و یک نظریه علمی باید بتواند پیش بینی هم بکند. مثلاْ باید بتواند مانند فیزیک با دقت قابل ملاحظه ای بگوید اگر یک جسم را از یک ارتفاع بخصوص رها کنیم چقدر طول می کشد که آن جسم به زمین برسد یا اینکه با چه سرعتی به زمین برخورد خواهد کرد. اما الگوی نیاکان ما در تفسیر جهان ؛ از آنجا که روی اسطوره ها و افسانه ها بنا شده بود قادر به پیش بینی دقیق احوالات بعدی جهان نبود.

آنها برای مهار قهر طبیعت در پی چاره بودند و با به کارگیری عقل و استدلال و منطق و با آزمون و خطا؛ روش ها و ابزارهایی طراحی می کردند که زندگی روی زمین را ایمن تر و یا کم خطر تر می کرد. مثلاْ ابداع چرخ؛ اهرم و سایر ابزارها کارها را ساده تر می کرد. بشر با به کار گیری قوهء تعقل و با تجربه در یافت که می تواند با گذاشتن تنه درخت در عرض یک رودخانه و عبور از آن به سوی دیگر رودخانه دسترسی پیدا کند. این راه حل ها هم عموماْ در گذر زمان تصحیح می شدند و از دل آنها راه حل های بهتر و کارامد تر خلق می شد. مثلاْ ْ شاید نیاکان ما طی سالها آزمون و خطا شکل تنه درخت که بعنوان پل روی رودخانه سوار شده بود را بهبود دادند و نقایص آن را رفع کردند. شاید به تجربه در یافتند که بهتر است دو سر چوب را محکم کنند و یا حتی از چوب های دیگری استفاده کنند.

در حقیقت همهء این راه حل ها و ابزارها پاسخی به این پرسش بودند که چگونه می توان بهتر و آسوده تر زندگی کرد. اما همه پرسش های بشر به همین جا ختم نمی شدند. یعنی پاسخ بسیاری از پرسش ها با آزمون و خطا و تجربه مشخص نمی شد. برای مثال پرسش هایی مانند (هدف از زندگی چیست؟) ؛ (ما از کجا آمده ایم؟) ؛ (پس از مرگ چه خواهد شد؟) جواب های صریحی نداشت. امروزه ما به این دسته از پرسش ها پرسش های فلسفی می گوییم. یعنی پرسش هایی که پاسخ آنها هر چه باشد در آزمایشگاه یا به کمک آزمون های تجربی مشخص نمی شود.

در آزمایشگاه می توان آزمود که آیا مس رسانای جریان الکتریسیته هست یا خیر و اگر هست به چه میزان. اما نمی توان با همین روش به سوالی درباره هدف از زندگی پاسخ داد. اما همهء داستان این نیست. بسیاری از مسائل علمی ؛ تبعات و پیامدهای فلسفی به دنبال خود دارند. در مقابل؛ بخش هایی از مسائل فلسفی هم در کشاکش اکتشافات و یافته های علمی جدید بشر ؛ روشن تر می شوند. مثلاٌ پای نظریه تکامل داروین اگرچه که روی استخوان های علم و تجربه و شواهد علمی بنا شده ؛ به فلسفه هم باز می شود. از دیگر سو پژوهش هایی که در مرکز تحقیقات فیزیک سرن انجام می شود اگرچه صرفاْ آزمون هایی تجربی هستند و در چارچوب روش علمی شناخته شده در فیزیک انجام می شوند؛ اما در حاشیه خود به بحث ها و مناقشات فلسفی دیرینه ای دامن میزند.

در آنجا فیزیکدانان در پی کشف ذرات بنیادی تشکیل دهنده جهان هستند اما به صورت ضمنی به درک این مساله فلسفی که (آغاز جهان هستی چه بود؟) یاری می رسانند. همچنین ٬آیا ذهن همان مغز است؟٬ یک پرسش فلسفی است اما علم و پژوهش هایی که در زمینه نوروساینس انجام می شود روز به روز ابعاد بیشتری از این پرسش اساساْ فلسفی را واکاوی و روشن می کند. شاید بهتر باشد در عنوان این مطلب بازنگری کنیم. جواب “آیا علم می تواند به پرسش های فلسفی پاسخ دهد؟” نه آری است و نه خیر. شاید روزی علم؛ ساز و کار دقیق فهم و اندیشه ورزی و ساختار ذهن انسان را مشخص کند و بفهمیم که ماهیت منطق؛ استدلال؛زبان یا افکار و اندیشه های فلسفی انسان چیست. اما در این صورت یک مشکل فلسفی همچنان سر جای خود باقی می ماند. مغز ما یک سیستم خود-ارجاع(Self-reference)  است. به عبارتی ما با مغز درباره مغز می اندیشیم و به همین جهت این پرسش که ٬ماهیت فهمیدن چیست؟٬ همچنان بی پاسخ باقی خواهد ماند.

نویسنده: عرفان کسرایی/ پژوهشگر مطالعات علم دانشگاه کاسل آلمان

bigbangpage.com

+ 46
رأی شما
- 13
سیامک ترکاشون - سن: 65 سال - شهر: مشهد
جناب عرفان کسرایی: با سلام وعرض ادب:. به نظر بنده: یک نظریه علمی (حتی در علوم تجربی) مثل فیزیک-نمی تواند "با دقت پیش بینی اینده را بنماید".چرا که براساس استدلال علمی می گویم: بسته باین است که در :چه دستگاه (مکان-زمان) ودر چه "فاز" وبرشی از ان قرار می گیرد. قوانین اصلی نیوتن (صادق در دستگاه گرانش ودر مقطع ومرز ظرف مکانی حوزه گرانشی-مرز هایی شبیه:ترمو دینامیک- وغیر صادق در ستگاه :بدون گرانش وخلا-وفرض:نسبیتی). قوانین علمی :نسبی هستند-هرلحظه می توانند به چالش کشیده شده:اصلاح-یا باطل شوند. اما اصول فلسفی :متعارفه وموضوعه هستند. مفاهیمی پایدار هستند .بستگی به علوم تجربی ندارند.استقرا وقیاس فلسفی در سری ها-وهندسه بنیان علم ریاضی است. بحث در این مورد وبخصوص مورد: ذهن ومغز- در این نظر خواهی مختصر نمی گنجد.اجازه می دهید با مجوز مدیریت محترم سایت(در صورت قبول) در مقاله جداگانه ای در یکی از تالار ها پاسخ دهم؟.
دوشنبه 17 آذر 1393 - 03:55
h264 0- 0- 0
سلام. دوست عزیز، سیامک ترکاشون، در مورد قوانین علمی تا حدی با شما موافقم اما بدنیست به این نکته هم دقت کنید که اصول فلسفی هم در واقع بنوعی محصول تجربیات ذهنی بشر هستند و ممکن است در شرایط خاصی تغییر کنند یا از اعتبار ساقط شوند. در هر حال اگر علم بشر را به دو شاخه تقسیم کنیم یکی علم تجربی و دیگری علم الهی (وحیانی) آنگاه متوجه می شوید که هر آنچه در ذهن بشر آمده باشد اگر از راه وحی الهی نباشد محصول نوعی تجربه است و این تجربه بخاطر محدودیت های مادی بشر (از نظر قدرت تفکر و مدت زمان تفکر) همواره محکوم به اعتبار مشروط است. هر چه زمان بگذرد علم تجربی بشر (شامل علوم فلسفی) رشد می کند و ممکن است امروز چیزی را بگوید که زمانی خلاف آن را بیان می کرده و یا ناقص بیان می کرده است. عدم قطعیت ذات این دسته از علوم بشری است. اما در مقابل علوم الهی که از مسیر وحی به انسان رسید اگر ناب و اصل رسیده باشد علی القاعده انتظار می رود محکم و با قطعیت باشد.
‌سه شنبه 18 آذر 1393 - 19:58



www.HUPAA.com
مشاوره رایگان تحصیلی
ویدیو کلیپ علمی
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● مجله علمی
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
مشاوره رایگان تحصیلی
بیگ بنگ
آخرین گفتگوها در انجمن
عملگرها و اپراتورها در ریاضیات و فیزیک (24 پاسخ)
معرفي وبلاگ هاي فيزيكي هر كس وبلاگي داره معرفي كنه (141 پاسخ)
معرفی چند سایت فیزیک (10 پاسخ)
تبدیل کانونیک برای معادله هامیلتونی کوب نشده (1 پاسخ)
علت چرخش الکترون چیست؟ (12 پاسخ)
چگونه از آلوده بودن فایل‌ها پیش از دانلود مطلع شویم؟ (0 پاسخ)
محاسبه فشار آب (1 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار رياضيات (94 پاسخ)
ضد جاذبه (3 پاسخ)
سوالی در مورد چگونگی محو نور فوکوس شده خورشید توسط عدسی ها (15 پاسخ)
اکسل برای مدیران، مهندسان، حسابداران و تولید ایده های نو (4 پاسخ)
مشتق تابع (3 پاسخ)
فرمول جاذبه نیوتون (1 پاسخ)
سرعت نور (101 پاسخ)
دانلود رایگان کتاب گرانش کوانتومی فارسی (4 پاسخ)
جهان چند بعد دارد؟ (41 پاسخ)
ایرادها و پارادوکس های نسبیت خاص (237 پاسخ)
جایزه نوبل (13 پاسخ)
اسم این دستگاه چیه ؟ (3 پاسخ)
سفرهای طولانی در کره زمین با سفینه انجام خواهند شد (0 پاسخ)
موارد آموزنده در نسبیت (2 پاسخ)
چرا ریاضیات می‌خوانیم؟ (12 پاسخ)
ماهیت انرژی (23 پاسخ)
بیماری که زندگی نباتی داشت به درمان پاسخ داد (0 پاسخ)
موجی و ذره ای بودن نور (14 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (966 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار فيزيك... (79 پاسخ)
علت جمع شدن بارهای الکتریکی در سطح کره (12 پاسخ)
نظریه اعداد و فلسفه اعداد طبیعی (14 پاسخ)
پرسشی در مورد مجموعه اعداد اول (8 پاسخ)
چگونه فردی خردمند شویم؟ (6 پاسخ)
ماشين محرك دائم (149 پاسخ)
روش ساده محاسبه Eigenvalue برخی ماتریکس های خاص (0 پاسخ)
چرا قبل از بارش برف آسمان قرمز میشود؟ (28 پاسخ)
آیا نور انرژی جنبشی خود را منتقل می کند؟ (11 پاسخ)
کارشناسی فیزیک، ارشد برق (0 پاسخ)
کاسینی شیرجه نهایی به سوی زحل را شروع می کند (3 پاسخ)
تصاویر نجومی (1869 پاسخ)
ماهیت میدان الکتریکی چیست؟ (3 پاسخ)
ساخت باتری مقاوم در برابر انفجار و آتش‌سوزی (0 پاسخ)
تخمین انرژی رسیده از خورشید به زمین (4 پاسخ)
آزمایش سایناک (2 پاسخ)
تمام حقیقت. لطفا بخانید (1 پاسخ)
لکه های خوشیدی چگونه به وجود می آیند؟ (3 پاسخ)
یکی از قوی‌ترین میکروسکوپ‌های لیزری جهان راه اندازی شد (0 پاسخ)
کاربرد روشهای فازی در پیش بینی معادله سرمایش نیوتن (0 پاسخ)
تابعی یک به یک و پوشا رو میشناسید که از Nبه Q بره؟ (23 پاسخ)
ذرات با سرعت های بالاتر از سرعت نور (1 پاسخ)
آیا فیزیک بمانند ریاضیات اصول موضوعه دارد؟ (4 پاسخ)
زمین تخت گرایان (77 پاسخ)
تولید بردارهای یکه در فضای سه بعدی (0 پاسخ)
آنالیز و طراحی سیستم های مرتعش تحت نیروهای هارمونیک (0 پاسخ)
حرکت و زمان مستقل از هم هستند یا وابسته به یکدیگر؟ (73 پاسخ)
ساخت لیزر co2 با توان ۴۰ وات (0 پاسخ)
رابطه بردار مکان زمان با دنیای سه بعدی چیست؟ (3 پاسخ)
یک روش جدید درمان سرطان در آمریکا مجوز گرفت (0 پاسخ)
تهیه دیسک های ابررسانا (7 پاسخ)
سفید چاله ها (0 پاسخ)
نجوم آماتوری را چگونه آغاز کنیم؟ (1 پاسخ)
آزمایشات ذهنی انیشتن (14 پاسخ)
مقالات فیزیک
ساخت نوعی آلومینیوم کریستالیِ فوق‌العاده سبک
هابل، نتیجه‌ی برخورد کهکشانی را رصد کرده است.
ساز زدن معلولین با مغز میسر شد!
بزرگترین دایناسور را بشناسید.
تلاش دانشمندان در تولید واحدهای سلولی جانوری
نوعی باکتری‌، اثربخشیِ داروی شیمی‌درمانی را کاهش می‌دهد.
تاخیر دوباره در پرتاب تلسکوپ فضایی جیمز وب؛ تا سال ۲۰۱۹ صبر کنید.
سرانجام هویت فسیل اسرارآمیز تایید شد.
طراحی مترجم گفتاریِ هندزفری
شناسایی دنباله‌دار C/2017K2 در ابر اورت
استفاده از ابزار طبیعتأ به شامپانزه‌ها تعلق دارد.
۳۰ درصد برق اروپا تا سال ۲۰۲۰ از باد تامین شود.
کشف اطلاعاتی جدید در مورد ببرهای تاسمانی
جرقه‌ی هوشیاری در مردی پس از ۱۵ سال زندگی نباتی
اخترشناسان راز «ناحیه تیغه‌دار» پلوتو را برملا کردند.
کشف شواهد جدید مبنی بر وجود یخ در قطب شمال سیاره‌ی عطارد
مبارزه‌ی گونه‌های تراریخته با آثار تغییرات آب و هوا
سلول‌هایی در مغزی که اشتهای ما را کنترل می‌کنند.
چرا وقتی استرس دارید، به دستشویی می‌روید؟
روانشناسان ۲۷ دسته‌ی مختلف از احساس را شناسایی کردند.
مورچه‌ای که ۹۸ میلیون سال‌ در کهربا است.
انتقال ویروس‌های بیشتر از طریق رابطه‌ی جنسی
سیاره‌ی فراخورشیدی تازه کشف‌شده، کاملاً سیاه است!
راز کاربرد سنگ‌های اسرارآمیز در اسکاتلند
حس می‌کنید دیگران نسبت به شما محبوب‌ترند؟
از شایعه تا واقعیت؛ حلقه‌های کشتزار کار چه کسی است؟
شرح معادله‌ی چگونگی رفتار آشوب کوانتومی
نقش آنتی‌بادی‌ها در تبدیل سلول‌های پوستی به سلول‌های بنیادی
انقراض عظیم دایناسورها عامل تسریع فرگشت پرندگان
هابل به‌تماشای ستاره‌زایی در کهکشانی دور نشست.
ادامه ...
اخبار فیزیک
یافته های تازه دانشمندان ممکن است سفر در زمان را غیرممکن کند!
نگاهی به دوردست‌های کیهان به کمک یک خوشه کهکشانی غول‌پیکر
سنجش ذرات در کیهان اولیه
پیش‌بینی جرم ذره «هیگز» توسط سیمپسون‌های کارتونی 14 سال قبل از سرن!
فریب فوق‌العاده نور توسط محقق ایرانی
طراحی پای مصنوعی دارای سیستم بینایی توسط دانشمندان ایرانی
حل یک مساله سی‌ساله فیزیک شبیه‌سازی مواد ابررسانا با اتم‌های فوق سرد با همکاری فیزیکدان ایرانی
مخترع لیزر چارلز تاونز در 99 سالگی درگذشت
حل معماهای فیزیک در آزمایشگاه‌های ارزان بجای شتاب‌دهنده‌! مشاهده حالت بوزون هیگزی در ابررسانا برای نخستین بار
سه ایرانی در میان 100 نفر کاندیدای نهایی سفر بی بازگشت به مریخ
آمادگی برخورددهنده بزرگ هادرونی برای کشف یک ذره جدید
مشاهده پیوند شیمیایی اتم‌ها و تشکیل مولکول برای نخستین‌بار
کشف عجایب حبابی با سی‌تی اسکن درون یک ابرنواختر
لوح انجمن جهانی نفرولوژی به «پدر علم نفرولوژی ایران» اعطا می‌شود
چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟
ادامه ...
مطالب پربیننده
آثار ۴۳ میلیون ساله‌ی کیسه‌داری در ترکیه (0+)
مشاهده‌ی سیاهچاله‌های غول‌پیکر با رصد عروس‌دریایی (0+)
هک اسپیکر گجت‌ها توسط جاسوس‌ها و تروریست‌ها (0+)
تغییر تنفس در واکنش به التهاب عفونت باکتریایی (0+)
کافئین درک ما را نسبت به طعم شیرین عوض می‌کند! (0+)
مشاهده‌ی تغییراتی در خوشه‌ی پروین (0+)
ساخت نوعی پارچه‌ی که انرژی تولید می‌کند. (0+)
مبارزه‌ی جلبک‌های دریایی با تغییرات آب‌وهوایی (0+)
شامپانزه‌ها می‌توانند قواعد بازی «سنگ، کاغذ، قیچی» را درک کنند. (0+)
فاش شدن رازهای خبیث‌ترین شهر تاریخ (0+)
محققان مواد بلوری حساس به نور ساختند. (0+)
تاثیر ماریجوانا و نیکوتین بر هیپوکامپ مغز (0+)
گرداب قطب شمال زحل (0+)
غذاهای خوشمزه بخورید تا شاد می‌شوید. (0+)
ساخت اولین داربست ریوی عروقی در جهان (0+)
ادامه ...