منو

کاهش انتشار گازهاى گلخانه اى

: كاهش انتشار گازهاى گلخانه اى :

كاهش انتشار گازهاى گلخانه اى

بشر براى جلوگيرى از افزايش ميزان گازهاى گلخانه اى كه خود آن را به طرق گوناگون به اتمسفر محيط پمپاژ مى نمايد (و با اين كار خود باعث به دام افتادن گرما در فضاى محصور جو زمين مى شود) و همچنين براى جلوگيرى از بروز تبعات منفى گرم شدن زمين كه پيش بينى شده است رشد چشمگيرى را تا اواخر همين قرن (قرن بيست و يكم) طى خواهد نمود سخت افزارهاى متعددى را در اختيار دارد. طبق تحقيقى كه اخيراً توسط دو تن از محققين برجسته دانشگاه پرينستون (ايالات متحده) انجام و نتايج آن روز جمعه 13 آگوست 2004 براى اطلاع عموم منتشر شد، هدف مذكور يعنى جلوگيرى از بروز معضلاتى كه در سطور فوق مختصراً به آنها اشاره شد مى تواند در پنجاه سال آينده با كاربرد وسيع تر مجموعه اى لااقل متشكل از 15 راهكار - اعم از افزايش بازدهى انرژى، استفاده از انرژى هاى طبيعى حاصل از تابش نور خورشيد و وزش باد و همچنين گسترش كاربردهاى علمى و عملى انرژى هسته اى و حفظ يا تقويت منابع واقعى توليد دى اكسيدكربن در طبيعت، نظير جنگل هاى بارانى، يا بهينه سازى روش هاى معمول زراعتى در كشتزارهاى سراسر جهان با هدف نيل به توسعه پايدار - محقق گردد. به تصديق اين محققان، مجموعه فناورى هاى مورد اشاره در سطور فوق براى نيل به اهداف ياد شده طى ساليان متمادى در حاشيه قرار داشته اند. اما مطالعات پيشين، نظير مطالعه اى كه چهار سال پيش با همكارى پنج لابراتوار ملى ايالات متحده انجام شد، بيش از هر چيز بر اين موضوع متمركز شده بودند كه چگونه مى توان راهكارهايى را براى محقق ساختن هدف غايى كاهش انتشار گازهاى گلخانه اى و همچنين برآورده ساختن اهداف مورد اشاره در پروتكل زيست محيطى كيوتو (تصويب شده در سال 1997) مورد استفاده قرار داد بدون اينكه آثار و تبعات منفى اقتصادى آن بر دوش جهانيان و به ويژه ساكنين ايالات متحده سنگينى كند، نكته اى كه برخى منتقدين پروتكل مذكور همواره نسبت به احتمال وقوع آن هشدار داده اند.مقامات دولت «بوش» كه دائماً با انجام تحقيقات بيشتر در اين زمينه مخالفت مى ورزند بارها اين استدلال را مطرح كرده اند كه «ما پيش از آنكه قادر به مبارزه با تبعات ناشى از معضل افزايش انتشار كربن در هوا باشيم نيازمند ارائه راه حلى قابل قياس با كشف الكتريسيته هستيم». «رابرت سوكولوف» متخصص علوم مهندسى در دانشگاه پرينستون و يكى از مبتكرين طرح كاهش انتشار كربن اين دانشگاه (موسوم به طرح CMI) ضمن بيان مطلب فوق معتقد است كه «اما يقيناً در هر نسلى نمى توان انتظار ظهور يك مايكل فارادى جديد را داشت. با وجود اين، اگر شما هر چه سريع تر در اين زمينه اقدام نكنيد، بى ترديد فرصت مناسبى را براى استفاده از آنچه كه اكنون در دسترس تان قرار دارد از دست خواهيد داد». با تمام اين اوصاف، مطالعه جديد كه نتايج دقيق آن در شماره روز جمعه نشريه معتبر علمى Science منتشر شد، به لحاظ ارائه پيشنهادهاى سازنده و تدوين سياست هاى راهبردى براى آينده داراى كمبودها و نواقص آشكارى است. خانم «ايلين كلاوسن» رئيس «مركز اجتماعى بررسى تغييرات آب و هوايى و تدوين راهبردهاى جهانى محيط زيست» در آرلينگتون (واقع در ايالت وايومينگ) در اين رابطه اين سئوال را مطرح مى كند كه «چگونه بايد اين فناورى ها را وارد كارزار كرد؟» وى در ادامه از لزوم بهره بردارى از فناورى هاى نوين و كليدى در مقياس هاى تجارى - صنعتى براى دستيابى به اهداف راهبردى سياست هاى تدوين شده سخن به ميان مى آورد. با اين حال، با اتخاذ هدفى كه به لحاظ علمى قابل دفاع تر بوده و عملاً مقياس زمانى طولانى ترى براى تحقق آن در نظر گرفته شده است، «استيفن پاكالا» و دكتر «سوكولوف» اميدوارند كه تحقيق شان به شكستن يك قفل ناگشوده و ظاهراً ناگشودنى- لااقل در ايالات متحده- پيش از آغاز اقدامات اصلى براى ثبات بخشيدن و نهايتاً كاستن از سطح انتشار گاز دى اكسيدكربن در فضا كه به گفته بيشتر دانشمندان هواشناس در گرم شدن آب و هواى كره زمين نقش انكارناپذيرى دارند كمك نمايد. استدلالات متعددى كه اين دو محقق برجسته در تحقيق اخير خويش ذكر كرده و اساساً آنها را داراى كاربرد جهانى دانسته اند و راهكارهايى كه آن دو براى تحقق بخشيدن به اهداف غايى خويش به رسميت مى شناسند قادرند غلظت گاز دى اكسيدكربن در هوا را در حد تقريبى 500 جزء در هر ميليون جزء (ppm 500) ثابت نگه دارند. اين ميزان تا حد قابل ملاحظه اى كمتر از ميزانى است كه از مدت ها پيش براى سال 2100 پيش بينى شده است و لذا تحقق آن موفقيت بسيار بزرگى به شمار خواهد آمد. ابزارهايى كه اين دو محقق برجسته براى تحليل شكاف موجود ميان سطح كنونى انتشارات و نرخ پايدارى اى كه آنها به دنبال تحقق عينى آن هستند مورد استفاده قرار داده اند- و موجه نمايى استفاده از راهكارهاى موجود براى تحقق بخشيدن به اهداف مورد نظر- يقيناً مى توانند سياستگذاران را در انتخاب صحيح گزينه مطلوب از ميان تمام گزينه هاى موجود يارى رسانند.

اقيانوس ها در مسير اسيدى تر شدن

انتشار نتايج مطالعه اخير در حالى صورت مى پذيرد كه تحقيقات علمى براى دستيابى به اهداف از پيش تعيين شده در جهت كاستن از ميزان ترديدهايى كه اكنون آثار مستقيم و غيرمستقيم انتشار كربن توسط صنايع دست ساز بشر در اتمسفر محيط را احاطه كرده است ادامه دارد. در ماه جولاى، محققين اقدام به انتشار نتايج دو مطالعه جديد در نشريه Science كردند كه در آنها ضمن اشاره به نام «اقيانوس ها» به عنوان بزرگترين ذخاير گاز دى اكسيدكربن در محيط به سنجش ميزان تأثير دى اكسيد كربن بر چرخه كربن اقيانوس ها پرداخته شده بود. نتايج آن دو مطالعه نشان مى دهند كه اقيانوس ها در حال «اسيدى تر شدن» هستند كه اين امر مى تواند حيات آبزيان و به طور كلى چرخه حيات در اعماق درياها و اقيانوس ها را با مخاطرات گوناگونى مواجه سازد. در عين حال، مدل هاى تغييرات آب و هوايى به تدريج در حال كشف آثار بالقوه اينگونه تغييرات هستند. محققين «مركز ملى تحقيقات جوى» در بولدر (واقع در ايالت كلرادو) در شماره روز جمعه نشريه Science فاش ساختند كه انتشار مقادير فراوان گاز دى اكسيدكربن (در سطح مقادير كنونى) در اتمسفر محيط باعث تشديد الگوهاى سيركولاسيون (جريان عمومى هوا) در مقياس هاى بزرگ خواهد شد كه اين امر نيز به نوبه خود مى تواند باعث هجوم بى رويه امواج گرمايى به ايالات متحده و اروپا شود. طبق پيش بينى محققين مركز ياد شده، مناطق جنوبى و غربى ايالات متحده در زمره مناطقى خواهند بود كه بيشترين آسيب را در نتيجه هجوم اين امواج حرارتى دامنه دار متحمل خواهند شد.

تمركز بر روى تغييرات آب و هوايى

نتايج مطالعات تيم تحقيقاتى دانشگاه پرينستون همچنين در حالى منتشر مى شود كه تلاش گسترده براى انجام اقدامات هماهنگ تر در زمينه پيش بينى تغييرات آب و هوايى ادامه دارد؛ اين در حالى است كه چشم انداز تحقق اهداف پيش بينى شده در متن پروتكل زيست محيطى كيوتو تا حد زيادى تاريك و نامعلوم جلوه مى كند. در ايالات متحده، دولت هاى ايالتى و محلى دوشادوش تعدادى از شركت هاى كوچك و بزرگ در حال اتخاذ راهكارهايى براى تقليل ميزان انتشار گاز دى اكسيدكربن در محيط هستند. بخشى از فشارهاى جارى براى تحقق اهداف زيست محيطى ياد شده نيز توسط شركت هاى بيمه اى و بيمه اتكايى هدايت مى شود، با اين توجيه كه اين شركت ها وظيفه حمايت مالى از مشاغلى را بر عهده دارند كه به احتمال قريب به يقين بر اثر وقوع برخى رويدادهاى آب و هوايى اسفناك كه پيش بينى مى شود در نتيجه تداوم روند كنونى گرم شدن زمين حادث شوند آسيب خواهند ديد.

در اروپا، دولت انگليس اقدام به اتخاذ اهداف بلندمدتى براى تقليل ميزان انتشار دى اكسيدكربن توليدى در صنايع اين كشور به ميزان قابل توجهى طى پنجاه سال آينده كرده است. اتحاديه اروپايى نيز كه اكنون داراى برنامه ريزى نسبتاً فشرده اى براى تحقق بخشيدن به اهداف كوتاه مدت پروتكل كيوتو است گفته مى شود قرار است مقياس زمانى طولانى ترى را براى تقليل ميزان انتشارات كربنى خود مورد ملاحظه و بررسى قرار دهد. «سوكولوف» و دكتر «پاكالا» اينگونه استدلال مى كنند كه چنين مقياس هاى زمانى بلندمدت به خوبى (و به طور رضايت بخشى) با طول عمر عمومى نيروگاه ها و كارخانجات صنعتى سازگارى دارند و مى توانند تغييرات قابل ملاحظه و متعددى را در وضعيت فعلى ناوگان وسايط نقليه و همچنين منازل مسكونى جديد پايه گذارى كنند. اين امر مى تواند اين امكان را براى محققين ياد شده فراهم سازد كه با مرحله بندى تدريجى راهكار مورد نظرشان عملاً از وارد آمدن هرگونه آسيبى به اقتصاد ملى يا جهانى جلوگيرى به عمل آورند. به گفته اين دو محقق، راهكار عملى مورد نظر آنها كه هدفى جهانى را در پى دارد زمان را به نفع محققين مى خرد تا آنها با خيالى آسوده تر به توسعه و تكميل برخى از منابع جديدتر انرژى- نظير گداخت هسته اى (Nuclear Fusion) يا توان تابشى موجود در فضا- كه عملاً هيچ كربنى را به عنوان محصول ثانويه خويش در فضا منتشر نمى سازند بپردازند. اين فناورى ها و ساير انواع فناورى هاى پيشرفته نهايتاً به جاى آنكه صرفاً موجب ثابت ماندن سطح انتشار دى اكسيدكربن در فضا شوند عملاً به كاهش ميزان انتشارات صنعتى اين نوع گاز مخرب كمك خواهند كرد.

The Christian Science Monitor,Aug.2004

منبع :www.sharghnewspaper.com