مشاوره رایگان تحصیلی
منو

متافیزیک و مذهب

: متافيزيك و مذهب :

متافيزيك و مذهب

سام قندچي

مذاهب گوناگون در تاريخ بوجود آمده، تكامل يافته و از بين رفته اند. آنچه اساسأ در همه آنها مشترك است اعتقاد به يك سري اصول متافيزيكي است. در كلي ترين شكل خود اصول متافيزيك عبارتند از نظريات ما درباره منشا جهان، ساختمان جهان، و آينده جهان.

هرچند پيشرفت علم و دانش بشر از معماهاي بيشتري پرده برداشته و عمق و گسترش بيشتري مييابد، وليكن اين سوألات كماكان برجاي خود باقي ميمانند. مثلأ با مشخص شدن منشأ منظومه شمسي، ساختمان ، و آينده آن، همين سوألات درباره كهكشان راه شيري طرح شدند، و بعد از آن درباره مجموعه هاي كهكشان ها و غيره.

در جهان بي نهايت كوچك ها، يا درك ما از اتم، سوالات درباره ساختمان جهان از بحث اتم به بحث اجزاء اتم نظير الكترون و پروتون تبديل شد، و بعد از كشف بيش از 200 جزء اتم از الكترون تا مزون، امروزه بحث هاي در باره ساختمان جهان يك سطح عميق تر شده و بحث ها بر روي كوارك ها متمركز شده است. در نتيجه بر عكس تصورتقليل گرايان، كه توسعه علم را پايان متافيزيك تصور ميكردند، واقعيت چنين نشده است.

البته يك ديدگاه متافيزيكي ميتواند سعي كند بيشتر در تطابق با دستاوردهاي علم باشد، و بر ستون هاي علم استوار باشد، يا اينكه ميتواند بر دانش هزاران سال پيش استوار بوده، و بر ايمان و رأي انبيأ تكيه زند. اين انتخاب را ميتوان اساسي ترين وجه تمايز منافيزيك مذهبي از متافيزيك فلسفي دانست. به قول فرانسيس بيكن مذهب از ايمان آغاز كرده و از خرد براي اثبات خود سود ميجويد، در صورتيكه فلسفه با خرد آغاز كرده و ميتواند به ايمان ارتقاء يابد. اينكه همه مكاتيب فلسفي و مذاهب را بتوان اينچنين متمايز كرد نيز محرز نيست، وليكن وجود دو نوع متافيزيك مذهبي و فلسفي غير قابل انكار است، وآشكار است كه داشتن يك ديدگاه عمومي از جهان كمك ميكند كه انسان جايگاه خود را در كليت بزرگتري درك كند و زندگي غني تر و پر معني تري را دنبال كند.

البته در فرهنگهاي گوناگون متافيريك و نياز به آن متفاوت بوده است.

مثلأ در متافيريك مذاهب ابراهيمي، اعتقاد به يك خدا كه خالق اين جهان است وجود دارد، و آن خدا از طريق ارسال پيامبران خود، اراده خود براي بشر را تعيين نموده است. در اين ديدگاه مناسبت انسان و كل هستي، رابطه خالق و مخلوق است، گوئي كه اين خدا بسان انسان ابزار ساز، محصول مي آفريند، و يا همچون موجودات بيولوژيك، فرزند توليد ميكند. اكثر متفكرين مذاهب ابراهيمي، تصوير خدا-شخصي از هستي دارند، تا جائي كه انسان را نه فقط مخلوق، بلكه حتي "بنده خدا" ميخوانند.

اما از سوي ديگر متافيزيك مذهب بودائيسم بيشتر به متافيزيك فلسفي شباهت دارد تا به متافيريك مذهبي. مثلا در متافيزيك بودائيسم، درك از هستي، يك درك تكاملي است، ولي لارم به ذكر است كه هرچند بيان فلسفي بودائيسم همانند فلسفه هگل است، ولي بودائيسم در واقع پراتيك تعمق انديشمند Meditation است، كه مساوي توضيح فلسفي اش نيست . از سوي ديگر لازم به يادآوري است كه اعتقاداتي نظير تناسخ در بودائيسم، با علم در تطابق نيستند.

وليكن به هر حال بودائيسم خدا پرستانه نبوده، و دركش از هستي نظير سيالي است كه انسان در حالت تعمق انديشمند، طنين آنرا در وجود خود مييابد، و اين درك فرسنگها از متافيزيك مذاهب ابراهيمي با خداي خالق، و انسان مخلوق فاصله دارد. و لازم به تذكر است كه بودائيسم تفاوت اساسي با صوفيگري دارد، به اين معني كه اولي بويژه Zen بسيار علم گرا ست، در صورتيكه صوفيگري ضد علم است، هر چند فرقه هائي نظير شاه مقصودي، با سوء استفاده از بحث هاي شبه علمي، خرافات Cult خود را توجيه مي كنند.

برگردم به مبحث متافيزيك در فلسفه. متافيزيك فلسفي در فلسفه افلاطون و ارسطو در عصر باستان طرح شده است. مثلأ افلاطون تئوري شكل forms را طرح ميكند كه مبناي تمام بحث هاي تقدم ماده و فكر درقرون وسطي ميشود، و بالاخره در قرن بيستم، فلاسفه اي نطير ويليام جيمز، اِين بحث متافيزيك فلسفي را در پرتو دستاوردهاي علم كنوني ديگر پايان يافته اعلام كردند.

از سوي ديگر ارسطو در عصر باستان بحث متافيزيك فلسفي مونيسم و پلوراليسم را طرح كرده، و در كتاب متافيزيك خود مينويسد كه در ترتيب *درك* جهان، تقدم از پلوراليسم به مونيسم است، در صورتيكه در ترتيب *توضيح* جهان، تقدم از مونيسم به پلوراليسم است. اين مبحث متافيزيك فلسفي كماكان از موضوعات مهم جهان شناسي و فلسفه سياست است.

در عصر روشنگري، متافيزيك فلسفي آناليز دكارت، ناقوس پايان تفكر قرون وسطي را نواخت، و راه گشاي متد علمي مدرن شد. اسپينوزا با پانتئيسم وحدت وجود، ياد آور شرق شد، هرچند علت غائي Teleology ارسطو را حذف كرد. اما با وجود حذف علت غائي، متافيزيك اسپينوزا خدا پرستانه است، در صورتيكه متافيزيك ارسطواساسأ خدا پرستانه نيست.

و بالاخره لايبنيتس Leibniz با متافيزيك فلسفي جديدي بنام مونودولوژي Monadology ، مدل جديدي از انديشه پلوراليستي را ارائه كرد، كه نتنها به پايه گذاري منطق رياضي توسط خود وي انجاميد، بلكه امروز بعد از دو قرن، با پيشرفت هاي فيزيك كوانتا و تئوري اطلاعات، مونودولوژي مدل مناسبي براي درك ساختمان جهان به دست ميدهد، كه موئلفه هاي آن عنصر اطلاعات را هم در خود حمل ميكنند.

در قرون نوزدهم و بيستم، پوزيتويستها و دانشمنداني نظير Carnap، پايان عمر متافيزيك را اعلام كرده و مدعي شدند علم براي توضيح جهان كافي است. اما مباحثات فيزيك نو در زمينه هاي مباحث متافيزيك فلسفي، نظـير موضوع عليت Causality، نشان داد كه اعلام پايان متافيزيك تخيلي بيش نيست.

در ميان سوسياليست ها، ماركس و انگلس از طرفي در نوشته هائي نظير مقدمه " آنتي دورينگ"، كه نوشته انگلس با تأييد ماركس است، پوزيتويست هستند. و از سوي ديگر، در نوشته هاي ديگري نظير" فلسفه طبيعت" و "لودويگ فوئر باخ و پايان فلسفه آلمان"، سيستم متافيزيك فلسفي ماترياليسم ديالكتيك را ارائه ميدهند، كه بعدها با نقد لنين از پوزيتويسم و آگنوستيسم، سيستم فلسفي تمام وكمالي شد، كه به مذهب امپراطوري شورو ي تبديل شد، و نه تنها جلوي رشد انديشه هاي جديد متافيزيك فلسفي در بلوك شرق را گرفت، بلكه خود نيز از پيشرفت باز ايستاد، و علم اواخر قرن نوزده كه پايه نظرات انگلس بود، نظير علم مبناي انجيل و تورات، خارج از محدوده زماني اش متحچر شد، و قاصدان علم نو را بخاطر تكفير مذهب ماترياليسم ديالكتيك به صليب كشيدند.

متافيزيك فلسفي ماركسيستي كه براي كمك به درك علم قرن نوزدهم تدوين شده بود، به متافيزيك مذهبي يك رژيم استبدادي مبدل شد، زمانيكه بسياري از اصولش نظير تبديل كميت به كيفيت، يا تقدم فكر و ماده اهميتي در علوم جديد نداشتند، و موضوعات مورد مطالعه علوم جديد، چه مستقيم و چه غير مستقيم بوسيله حواس ما قابل تبيين نبوده، و به شكل رياضي و بعدها از طريق كامپيوتر تبيين ميشدند، كه حتي با آنچه لنين ميخواست از ارتدكسي ماركس و انگلس تدوين كند هم، فرسنگها فاصله گرفته بود. و لي براي كشيشان معبد كمونيسم اين ها مهم نبود، چرا كه اينان نگهبانان ايمان بودند و نه خرد، همانگونه كه از فرانسيس بيكن نقل كردم. ديگر آنكه بخشي از كمونيستهاي مخالف تحول مسالمت آميز، اصل تضاد را بر جسته كردند و ديگران اصول ديگر ماترياليسم ديالكتيك را برجسته نمودند .

و از كساني كه در پنجاه سال اخير كارهاي با ارزشي در زمينه متافيزيك فلسفي ارائه كرده اند، بايستي از كارل پاپر نام ببرم و بويژه در عرصه پلوراليسم و استنتاج، هرچند امروز دربارهمخالفت او با استقراء Induction ، نقد هاي جديدي طرح شده اند، كه خود معرف متحجر نبودن متافيزيك فلسفي پويا، كه چنين بحث هاي فلسفي را امكان پذير ميكند.

خلاصه كنم ديدگاه هاي متافيزيكي انسان در زمانهاي ضعف علم اساسأ به شكل مذهبي بيان ميشده است. در تاريخ باستان هرچند ارسطو متافيزيك را به شكل غير مذهبي مدون كرد، وليكن پيروان وي در قرون وسطي جامه مذهب مسيحيت براو پوشانده و غسل تعميدش دادند، و در شرق جبه اسلامي بر تنش كردند.

ديدگاه متافيزيكي مذهب متقابلأ بر روي دولت تأثير گذاشته، و به اين طريق بر فرهنگ و اخلاق جامعه مستولي شده، و گوئي از ماوراء الطبيعه اين جهان را هدايت ميكرده. در نتيجه دولت نيز به پاسدار اصول متافيزيكي تبديل ميشود، كه اساسأ لايتغير تصور ميشدند، و اين حتي در شكل غير مذهبي ماركسيستي آن صادق بود.

جوامع غرب نيز كه مدتها با روحيه پوزيتويستي زندگي كرده اند، اينك در جستجوي يك ديدگاه عمومي از جهان، موجي از بازگشت به مذهب را شكل داده اند، چنانكه خرافات در بين بسياري از روشنفكران اين جوامع در حال نشو و نما است، و سوأل راجع به رابطه مذهب و دولت دوباره در حال طوح است. آنچه مسلم است پاسداري دولت از اصول متافيزيكي هر عقيده اي، باعث اجحاف به عقايد ديگر در زمينه قوانين، آموزش، و زندگي روزمره شهروتدان ميشود، و زاه حل در سكولاريسم كامل است .

منبع :www.iranscope.com




www.HUPAA.com
مشاوره رایگان تحصیلی
ویدیو کلیپ علمی
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● مجله علمی
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● تحصیل در کانادا
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
مشاوره رایگان تحصیلی
بیگ بنگ
آخرین گفتگوها در انجمن
چرا دو خط موازی به هم میرسند؟ (7 پاسخ)
درخواست مشاوره از دوستانی که فیزیک خوندن (52 پاسخ)
بهترین روش ذخیره انرژی چیست؟ (10 پاسخ)
آهنگ لحظه ای تغییر چیست؟ (7 پاسخ)
راه حلی آسان برای یافتن اعداد اول (9 پاسخ)
سوال در مورد ترانس افزاینده ولتاژ (1 پاسخ)
نظریه گرانش حرکتی (46 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار فيزيك... (81 پاسخ)
فضای دوگان چیست؟ (0 پاسخ)
زمان و اتم (1 پاسخ)
حرکت ذره باردار در میدان الکتریکی و مغناطیسی ثابت (7 پاسخ)
حرکت بر اساس خمش فضازمان (1 پاسخ)
محاسبه خط ترمز خودرو (19 پاسخ)
نیمه رسانا (10 پاسخ)
برانگیخته شدن الکترون (1 پاسخ)
بيگانه ها (11 پاسخ)
قطار انیشتین (19 پاسخ)
ردیف هفتم جدول تناوبی تکمیل شد (2 پاسخ)
فرمول طلایی (0 پاسخ)
اندازه حرکت، انرژی (3 پاسخ)
دافعه قطب های آهنربا (2 پاسخ)
چرا الکترون روی هسته سقوط نمیکند؟ (16 پاسخ)
ممان الکتریکی و مغناطیسی (4 پاسخ)
پرواز بر روی ماه (10 پاسخ)
پرسشهایی درباره ی بالن ها (13 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (984 پاسخ)
مسئله ی سیملوله (5 پاسخ)
خطوط میدان الکتریکی (4 پاسخ)
پذیرش برای دوره کارشناسی در رشته فیزیک (1 پاسخ)
سوال در مورد جریان الکتریکی (5 پاسخ)
اتصال کوتاه خروجی های ژنراتور، روتور (3 پاسخ)
نظریه ی غلظت (68 پاسخ)
زمین تخت گرایان (168 پاسخ)
منظور معادله E=mc2 چیه؟! (1 پاسخ)
جزئیات الکترون و ... (8 پاسخ)
فنر در میدان الکتریکی (سوالی نسبیتی) (4 پاسخ)
شروع یادگیری فیزیک برای علاقه مندان (28 پاسخ)
فرق ایزوتوپ پایدار و ایزوتوپ ناپایدار چیست؟ (6 پاسخ)
آموزش فرمول نویسی در هوپا با Mathjax (1 پاسخ)
تفاوت نیرو با انرژی چیست؟ (27 پاسخ)
روش دقیق بدست آوردن ثابت هابل (7 پاسخ)
پارادوکس فوتو الکتریک (23 پاسخ)
تصاویر نجومی (2000 پاسخ)
نفوذ پذیری امواج الکترومغناطیس (16 پاسخ)
مشاهده عجیب یک ستاره (6 پاسخ)
آیا با رد قانون پایستگی انرژی موافقید؟ (32 پاسخ)
کهکشان راه شیری تخت نیست، پیچ‌وتاب دارد (0 پاسخ)
سوال در مورد میدان مغناطیس (18 پاسخ)
بررسي روزانه وضعيت جوي كشور (8 پاسخ)
فرمولی برای محاسبه رسیدن خودرو به خط پایان (4 پاسخ)
یاد گرفتن ریاضی به صورت حرفه‌ای (6 پاسخ)
پیش بینی لنگ زدن محور چرخش اکثر کهکشان ها و ستارگان بزرگ (0 پاسخ)
سوالی پیش پا افتاده در تداخل ویرانگر دو موج نور (8 پاسخ)
چرا الکترون باید تغییر مکان بده؟ ( طبق کوانتوم) (3 پاسخ)
شبیه سازی رنگ آبی آب دریا (9 پاسخ)
محاسبه گشتاور مورد نیاز بلند کردن جسم (4 پاسخ)
طولِ موجِ پرتوی بازتابی از آینه ی شتابدار (سوالی نسبیتی) (101 پاسخ)
مرز فیزیک کوانتوم کجاست؟ (14 پاسخ)
انفجار بزرگ (34 پاسخ)
سوال درباره حرکت نسبیتی (28 پاسخ)
مقالات فیزیک
چگونه لکنت زبان را درمان کنیم؟
تایید وجود قمری آتشفشانی در اطراف یک سیاره‌ی فراخورشیدی
دانشمندان موفق به اندازه‌گیری دمای درون سلول‌ها شدند
کشفی عجیب در اعماق دریاها
چرا نباید در طبیعت ته‌سیگار انداخت؟
اولین سلول‌ها در دنیا چگونه شکل گرفتند؟
آیا این سیارک زمین را نابود می‌کند؟
مسابقه‌ی علمی شماره‌ی چهل
چگونه وقت‌تان را مدیریت کنید؟
چرا ما پیر می‌شویم؟
جهان ما چگونه آغاز شده است؟
ایروبیک چطور بر عملکرد ما تاثیر می‌گذارد؟
چگونه افسردگی را بشناسیم و با آن مقابله کنیم؟
شکل‌گیری ستارگان در کهکشان‌های کوتوله
تاثیرات مثبت و منفی اجتماعی الکل بر روی انسان
پیریِ رگ‌ها در سالمندی چه بلایی بر سر مغز ما می‌آورد؟
چطور درد دندان را تسکین دهیم؟
ساخت مایعی با خاصیت مغناطیسی
مغز بزرگ یا شکم بزرگ؟
هوش‌مصنوعی چگونه پیشرفت می‌کند؟
چگونه بر ترس خود غلبه کنیم؟
میکروب‌ها چگونه انرژی لازم برای رشد خود را تولید می‌کنند؟
کاوش در جمعیت ستاره‌های کهکشان راه‌شیری
راهی برای خلاصی از نیش زنبور عسل
چگونه خوابی راحت داشته باشیم؟
رفتاری که عمر شما را زیاد می‌کند
کشف سیاره‌ای با مداری غیرعادی
تشابه عجیب دایناسوری منقرض شده با پرنده‌ای امروزی
احتمالاً کودکان در رحم مادر به اوتیسم مبتلا می‌شوند!
آثاری هنری متعلق به ۱۱۵،۰۰۰ سال پیش
ادامه ...
اخبار فیزیک
یافته های تازه دانشمندان ممکن است سفر در زمان را غیرممکن کند!
نگاهی به دوردست‌های کیهان به کمک یک خوشه کهکشانی غول‌پیکر
سنجش ذرات در کیهان اولیه
پیش‌بینی جرم ذره «هیگز» توسط سیمپسون‌های کارتونی 14 سال قبل از سرن!
فریب فوق‌العاده نور توسط محقق ایرانی
طراحی پای مصنوعی دارای سیستم بینایی توسط دانشمندان ایرانی
حل یک مساله سی‌ساله فیزیک شبیه‌سازی مواد ابررسانا با اتم‌های فوق سرد با همکاری فیزیکدان ایرانی
مخترع لیزر چارلز تاونز در 99 سالگی درگذشت
حل معماهای فیزیک در آزمایشگاه‌های ارزان بجای شتاب‌دهنده‌! مشاهده حالت بوزون هیگزی در ابررسانا برای نخستین بار
سه ایرانی در میان 100 نفر کاندیدای نهایی سفر بی بازگشت به مریخ
آمادگی برخورددهنده بزرگ هادرونی برای کشف یک ذره جدید
مشاهده پیوند شیمیایی اتم‌ها و تشکیل مولکول برای نخستین‌بار
کشف عجایب حبابی با سی‌تی اسکن درون یک ابرنواختر
لوح انجمن جهانی نفرولوژی به «پدر علم نفرولوژی ایران» اعطا می‌شود
چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟
ادامه ...
مطالب پربیننده
خصوصیت ژنتیکی که می‌تواند مصرف آب کشاورزی را کاهش دهد (0+)
زندگی سیاره‌های فراخورشیدی چگونه است؟ (0+)
کبد چرب چگونه به‌ سراغ شما می‌آید؟ (0+)
چطور از ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا جلوگیری کنیم؟ (0+)
چطور با روش‌های طبیعی، از پوست خود مراقبت کنیم؟ (0+)
کشف سیاره‌ای فراخورشیدی که نمیتواند فلزات را تحمل کند (0+)
بلایی که برای جنگل‌های آمازون نعمت است (0+)
خطر آسفالت‌های خیابان در فصل تابستان (0+)
ارتباط با حیوانات استرس را کاهش می‌دهد (0+)
فرگشت شیردادن مادر به نوزاد (0+)
جزایر آمریکایی با رادیواکتیویته‌ی بالا (0+)
کشفی حیرت‌انگیز در زیر یخچال‌های طبیعی گرینلند (0+)
زمان پیدایش ماده‌ی تاریک در کیهان تعیین شد (0+)
خاصیت بی‌نظیر چای سبز ماچا (0+)
چطور از شر سکسکه خلاص شویم؟ (0+)
ادامه ...