منو

پیش به ‌سوی رصد هلال شوق‌انگیز شوال

پیش به ‌سوی رصد هلال شوق‌انگیز شوال

منبع: مجله نجوم
http://nojum.ir/sky/articles/35/

با رسیدن به آخرین روزهای ماه پر خیر و برکت رمضان، دل‌های شور‌انگیز جامعه چشم به رویت هلال شوال و عید سعید فطر را دارد. هلالی که آمدن یکی از مهمترین اعیاد مسلمین را ندا می‌دهد.

علی ابراهیمی سراجی

با ارائه‌ی این پیش‌گزارش قصد داریم تا به بررسی شرایط رصدی دو هلال آینده در ایران بپردازیم.
 
نحوه‌ی رصد هلال صبحگاهی رمضان ۱۴۲۷ در ایران:
بررسی نقشه‌های پیش‌یابی رویت هلال حاکی از آن است که آخرین هلال باریک و کهنه‌ی ماه رمضان در صبحگاه ۲۹ مهر ۱۳۸۵ در پهنه‌ی ایران با چشم غیر‌مسلح قابل رویت است.
 
همان‌طور که در نقشه‌ی رویت‌پذیری هلال مشخص است، هلال در بامداد این روز در نیمه‌ی جنوبی ایران به راحتی با چشم غیر‌مسلح دیده خواهد شد. ولی در نیمه‌ی شمالی ایران به دلیل باریک بودن هلال، باید شرایط جوی مناسب‌ باشد تا هلال با چشم غیر‌مسلح دیده شود. مشخصات زیر که در سیستم مختصات سمت- ارتفاعی تهیه شده، بهتر می‌تواند شما را در رویت این هلال یاری کند.
مقدار سطح روشن این هلال تنها یک درصد است و برای رصد آن باید ابتدا با استفاده از ابزار رصدی مانند دوربین دوچشمی و کمک از سیاره‌ی زحل و یا ستارگانی از صورت فلکی سنبله و یا اسد که پای عمود آن‌ها از روی ماه می‌گذرد، کمک بگیرید تا بتوانید این هلال باریک را ابتدا با ابزار و سپس با چشم غیر‌مسلح به دام بیندازید. در واقع چون هلال باریک است برای آشکار‌سازی آن با چشم غیر‌مسلح، ابتدا باید آن را با چشم مسلح بیابید و با استفاده از شاخص‌های موجود در افق هلال را با چشم غیر‌مسلح رویت کنید. نقشه‌ی زیر که آسمان را در زمان رویت نشان می‌دهد، بهتر می‌تواند شما را در یافتن هلال یاری نماید. لازم به ذکر است که آسمان غبار‌آلود مانع رویت این هلال با چشم غیر‌مسلح خواهد شد.
 
نحوه‌ی رصد شامگاهی شوال ۱۴۲۷ در ایران:
ماه در ساعت ۰۸:۴۳:۵۶ یکشنبه ۳۰ آبان ۱۳۸۵ به مقارنه‌ی خود با خورشید می‌رسد و از این لحظه ماه رفته رفته از خورشید جدا شده و وارد آسمان شامگاهی می‌شود. در شامگاه همین روز هلال ماه به جدایی مناسب از خورشید نرسیده است و حتی بعد از غروب خورشید در زیر افق تمام پهنه‌ی ایران قرار دارد و لذا غیر‌قابل رویت است.
در شامگاه روز بعد با گذشت ۳۳ ساعت از لحظه‌ی مقارنه‌ی ماه و خورشید، هلال ماه در تمام پهنه‌ی ایران با چشم مسلح دیده خواهد شد و حتی ممکن است در بخشهای کوچکی از ایران در صورت وجود شرایط جوی بسیار عالی، هلال با چشم غیر‌مسلح نیز دیده شود. در رویت این هلال هرچه به سمت شمال ایران حرکت کنیم، شرایط رویت‌پذیری این هلال سخت‌تر خواهد شد. در واقع برای رویت هلال در بخش‌هایی از شمال ایران، احتیاج به تلسکوپ‌های قدرتمند مانند ۶ و ۸ اینچ داریم.
در نزدیکی هلال دو سیاره پرنور مشتری و عطارد قرار دارند که هرکدام راهنمای تقریباً مناسبی برای یافتن هلال ماه محسوب می‌شوند. جدایی مشتری و عطارد از مرکز هلال به ترتیب ۱۱ و ۱۰ درجه است و می‌توان با کمی دقت و مهارت از آن‌ها در جستجوی هلال یاری جست. با توجه به پرنور بودن سیاره‌ی مشتری حتی می‌توان آن را در روز یافت و به کمک آن برای جستجوی هلال در روز یاری جست. چرا که جدایی مناسب این هلال از خورشید باعث خواهد شد تا بتوان این هلال را در حضور خورشید و با تلسکوپ‌های قوی مشاهد کرد. با این حال قرار‌گیری ماه در اوج مداری که باعث کاهش نورانیت هلال ماه شده است، کار رویت آن را در روز مشکل می‌کند. تصویر زیر که آسمان را در زمان رویت به شما نشان می‌دهد بهتر می‌تواند شما را در یافتن هلال یاری دهد.
با توجه به مباحث موجود، از دیدگاه علمی، هلال شوال ۱۴۲۷ در تمام ایران قابل رویت است و اگر اتفاق خاصی رخ ندهد به احتمال بالا پایان ماه مبارک رمضان به کمک رصدگران پرتلاش ایرانی در شامگاه دوشنبه ۱ آبان ۱۳۸۵ محقق خواهد شد.